گم شدن چک، مخصوصاً وقتی مبلغ آن زیاد باشد، میتواند نگرانی زیادی ایجاد کند. شاید اولین سؤالی که به ذهن صاحب چک برسد این باشد که اگر شخص دیگری چک را پیدا کند، آیا میتواند آن را به بانک ببرد و وجه آن را دریافت کند؟
پاسخ این است که اگر چک واقعاً مفقود شده باشد، قانون برای جلوگیری از پرداخت آن راهکار مشخصی دارد. البته باید سریع و طبق مراحل قانونی اقدام کرد.
اگر چک گم شد، اولین اقدام چیست؟
اولین کار این است که موضوع مفقودی چک را کتباً به بانک محالعلیه اطلاع دهید و درخواست عدم پرداخت وجه چک را مطرح کنید.
در این درخواست باید مشخصات چک تا حد امکان دقیق باشد؛ از جمله شماره چک، مبلغ، تاریخ و مشخصات دارنده یا صادرکننده.
بانک پس از دریافت دستور قانونی، از پرداخت وجه چک خودداری میکند.
اما اینجا پایان کار نیست و یک مرحله بسیار مهم قضایی وجود دارد که نباید فراموش شود.
بعد از اعلام مفقودی به بانک چه اقدام قضایی باید انجام دهیم؟
مطابق ماده ۱۴ قانون صدور چک، شخصی که چک را گم کرده است باید پس از اعلام کتبی به بانک، موضوع را از طریق مرجع قضایی نیز پیگیری کند.
نکته مهم این است که حداکثر ظرف یک هفته از تاریخ اعلام به بانک باید گواهی تقدیم شکایت به مرجع قضایی به بانک ارائه شود.
بنابراین نمیتوان فقط به بانک مراجعه کرد و موضوع را رها کرد.
مسیر کار به زبان ساده
مراحل کلی به این شکل است:
۱. اعلام مفقودی به بانک
ابتدا به بانک مراجعه کرده و درخواست کتبی عدم پرداخت وجه چک را ارائه میکنید.
۲. مراجعه به مرجع قضایی
پس از آن باید از طریق مرجع قضایی صالح، موضوع مفقودی چک را پیگیری و شکایت یا درخواست قانونی مربوط را ثبت کنید.
۳. دریافت گواهی مربوط به شکایت
پس از ثبت شکایت، گواهی مربوط به تقدیم شکایت را دریافت میکنید.
۴. تحویل گواهی به بانک
این گواهی باید در مهلت قانونی به بانک ارائه شود تا توقف پرداخت چک مطابق مقررات ادامه پیدا کند.
اگر گواهی قضایی را ظرف یک هفته به بانک ندهیم چه میشود؟
این قسمت بسیار مهم است.
اگر شخصی که دستور عدم پرداخت داده است، ظرف یک هفته گواهی تقدیم شکایت به مرجع قضایی را به بانک ارائه نکند، بانک میتواند پس از پایان این مهلت، در صورت وجود موجودی و رعایت مقررات، وجه چک را به دارنده پرداخت کند.
بنابراین کسی که چک خود را گم کرده نباید تصور کند که با یک مراجعه به بانک، برای همیشه جلوی وصول چک گرفته شده است.
مهلت یک هفتهای را باید جدی گرفت.
آیا اعلام مفقودی چک باعث میشود چک باطل شود؟
خیر. اعلام مفقودی به معنای باطل شدن خود چک نیست.
این اقدام برای جلوگیری از پرداخت وجه چک در شرایطی است که چک مفقود شده، به سرقت رفته یا به شکل دیگری از اختیار صاحب آن خارج شده است.
اگر بعداً مشخص شود چک در اختیار شخص دیگری قرار گرفته یا درباره مالکیت یا نحوه به دست آمدن آن اختلافی وجود دارد، موضوع ممکن است نیاز به رسیدگی قضایی داشته باشد.
اگر چک را بعداً پیدا کنیم چه کنیم؟
چنانچه بعد از اعلام مفقودی، چک پیدا شد، بهتر است تصور نکنید که بدون انجام هیچ اقدامی میتوانید از آن استفاده کنید.
اگر برای چک دستور عدم پرداخت گرفتهاید یا شکایت قضایی ثبت کردهاید، باید وضعیت آن را از طریق بانک و مرجع مربوط مشخص کنید تا بعداً در مورد وصول یا انتقال چک مشکلی ایجاد نشود.
چنانچه شماره چک را نداشته باشیم چه کنیم؟
اگر تصویر یا شماره چک را ندارید، ابتدا مدارکی مانند قرارداد، رسید، سوابق بانکی و سایر اسناد مرتبط را بررسی کنید.
در مورد چکهای صیادی نیز ممکن است اطلاعات مربوط به چک در سوابق سامانه صیاد قابل بررسی باشد.
اگر چک گم شود چگونه جلوی وصول آن را بگیریم؟
جمعبندی
اگر چک خود را گم کردهاید، وقت را از دست ندهید. ابتدا موضوع را به صورت کتبی به بانک اعلام کنید و درخواست عدم پرداخت وجه چک را مطرح کنید.
اما کار در همین مرحله تمام نمیشود. مطابق ماده ۱۴ قانون صدور چک، باید ظرف یک هفته گواهی تقدیم شکایت به مرجع قضایی را به بانک ارائه کنید.
پس مسیر کلی این است:
اعلام مفقودی به بانک ← مراجعه به مرجع قضایی ← دریافت گواهی تقدیم شکایت ← ارائه گواهی به بانک در مهلت قانونی
اگر مبلغ چک قابل توجه است یا احتمال سوءاستفاده از آن وجود دارد، بهتر است برای جلوگیری از ایجاد مسئولیت و مشکلات بعدی، مراحل قانونی با دقت انجام شود.
