موضوع قانون جدید مهریه ۱۴ سکه در سال ۱۴۰۵ در روزهای اخیر توجه زیادی را به خود جلب کرده است. انتشار خبر کاهش سقف ضمانت اجرای کیفری مهریه باعث شده بسیاری از افراد تصور کنند که از این پس مهریه فقط ۱۴ سکه خواهد بود؛ در حالی که چنین برداشتی دقیق نیست.
آنچه مجلس درباره آن تصمیم گرفته، به ضمانت اجرای عدم پرداخت مهریه مربوط میشود و به معنای تعیین سقف ۱۴ سکه برای اصل مهریه نیست.
آیا مهریه در سال ۱۴۰۵ فقط ۱۴ سکه است؟
خیر. زن و مرد همچنان میتوانند در زمان عقد درباره میزان مهریه توافق کنند و برای مثال ۵۰، ۱۰۰ یا حتی ۵۰۰ سکه را به عنوان مهریه تعیین کنند. بنابراین عدد ۱۴ سکه به معنای سقف تعیین مهریه نیست.
بر اساس مصوبه مجلس، در صورتی که مهریه بیش از ۱۴ سکه باشد، برای میزان بیشتر از ۱۴ سکه، ملائت و توانایی مالی زوج اهمیت پیدا میکند. در نتیجه، اصل طلب زن نسبت به مهریه از بین نمیرود.
قانون جدید ۱۴ سکه چه چیزی را تغییر میدهد؟
تغییر اصلی مربوط به ضمانت اجرای کیفری مهریه است. در مقررات قبلی، موضوع اجرای محکومیت مهریه تا سقف ۱۱۰ سکه مطرح بود. مجلس در اصلاحات جدید، این میزان را به ۱۴ سکه کاهش داده است.
بنابراین نباید تصور کرد که اگر مهریه زنی ۱۰۰ سکه باشد، ۸۶ سکه آن دیگر قابل مطالبه نیست. چنین برداشتی اشتباه است. زن همچنان میتواند برای مطالبه تمام مهریه خود اقدام کند؛ اما نسبت به مازاد بر ۱۴ سکه، توانایی مالی زوج نقش تعیینکنندهای در اجرای محکومیت خواهد داشت.
اگر مهریه ۱۰۰ سکه باشد چه اتفاقی میافتد؟
فرض کنیم در عقدنامه، مهریه زن ۱۰۰ سکه تمام بهار آزادی تعیین شده باشد. طبق مصوبه جدید، این زن حق مطالبه تمام ۱۰۰ سکه را دارد و ۱۴ سکه به عنوان سقف اصل مهریه محسوب نمیشود.
تفاوت در مرحله اجرای محکومیت خود را نشان میدهد. برای میزان مازاد بر ۱۴ سکه، اگر زوج توانایی مالی داشته باشد، امکان مطالبه و اجرای حقوق مالی زن وجود دارد. بنابراین مهریه بیشتر از ۱۴ سکه همچنان یک دین بر عهده زوج است.
آیا قانون جدید مهریه باعث حذف زندان میشود؟
هدف اصلی این تغییر، کاهش ضمانت اجرای حبس در پروندههای مهریه و توجه بیشتر به توانایی مالی زوج است. به همین دلیل، نباید عنوان «مهریه ۱۴ سکه» را با «سقف مهریه» یا «حذف مهریه بیشتر از ۱۴ سکه» اشتباه گرفت.
در واقع باید میان دو موضوع تفاوت قائل شد: نخست، اصل حق زن نسبت به مهریه و دوم، نحوه اجرای این حق در صورت خودداری زوج از پرداخت. مصوبه جدید بیشتر بر موضوع دوم تمرکز دارد.
تکلیف مهریههای بیشتر از ۱۴ سکه چیست؟
اگر مهریه در عقدنامه بیشتر از ۱۴ سکه تعیین شده باشد، زن همچنان میتواند برای مطالبه آن اقدام کند. در این وضعیت، اموال و داراییهای زوج میتواند در فرآیند اجرای حکم مورد بررسی و در صورت وجود شرایط قانونی، توقیف قرار گیرد.
بنابراین کاهش سقف ضمانت اجرای کیفری نباید با کاهش میزان بدهی زوج اشتباه شود. اگر شخصی ۱۰۰ سکه مهریه تعهد کرده باشد، تعهد او صرفاً به ۱۴ سکه تبدیل نمیشود.
آیا قانون جدید مهریه در سال ۱۴۰۵ قطعی و لازمالاجرا شده است؟
این نکته اهمیت زیادی دارد. تصویب یک طرح در مجلس به تنهایی به معنای لازمالاجرا شدن آن نیست. مصوبه باید مراحل قانونی خود را طی کند و پس از تأیید و ابلاغ، شرایط اجرای آن مشخص میشود.
به همین دلیل، افرادی که پرونده مهریه دارند یا قصد مطالبه مهریه دارند، باید هنگام اقدام قضایی، آخرین وضعیت قانون و تاریخ لازمالاجرا شدن آن را بررسی کنند.
تفاوت قانون جدید مهریه با تصور رایج مردم
یکی از مهمترین اشتباهات درباره این موضوع این است که گفته میشود «مهریه در سال ۱۴۰۵ به ۱۴ سکه کاهش پیدا کرده است». این عبارت دقیق نیست.
عبارت دقیقتر این است که مجلس درباره کاهش سقف ضمانت اجرای کیفری مهریه به ۱۴ سکه تصمیم گرفته است. بنابراین اصل توافق زوجین درباره مهریه همچنان اهمیت دارد و مازاد بر ۱۴ سکه نیز خودبهخود از بین نمیرود.
جمعبندی
قانون جدید مهریه ۱۴ سکه در سال ۱۴۰۵ به معنای آن نیست که زنان فقط میتوانند ۱۴ سکه مهریه داشته باشند. امکان تعیین مهریه بیشتر از ۱۴ سکه همچنان مطرح است و اصل تعهد زوج نسبت به مهریه از بین نمیرود.
تغییر اصلی به ضمانت اجرای عدم پرداخت مربوط میشود. به همین دلیل، برای بررسی هر پرونده باید علاوه بر مبلغ مهریه، وضعیت مالی زوج، زمان تعیین مهریه، مرحله اجرای پرونده و وضعیت نهایی قانون را نیز در نظر گرفت.
سؤالات متداول
آیا مهریه فقط ۱۴ سکه شده است؟
خیر. ۱۴ سکه سقف اصل مهریه نیست و مهریه بیشتر از این مقدار نیز قابل مطالبه است.
اگر مهریه ۱۰۰ سکه باشد، ۸۶ سکه حذف میشود؟
خیر. مازاد بر ۱۴ سکه خودبهخود حذف نمیشود و اصل تعهد زوج نسبت به مهریه باقی میماند.
قانون جدید مهریه شامل مهریههای قدیمی هم میشود؟
نحوه اجرای مقررات درباره پروندههای قبلی به متن نهایی قانون و مقررات انتقالی آن بستگی دارد و باید در هر پرونده جداگانه بررسی شود.
آیا ۱۴ سکه سقف تعیین مهریه است؟
خیر. ۱۴ سکه مربوط به ضمانت اجرای قانونی مهریه است و نباید آن را با سقف تعیین اصل مهریه اشتباه گرفت.
