رأی وحدت رویه ۸۴۷

فرض کن یه وکیلی گرفتی که از طرفت هر کاری می‌تونه بکنه؛ مثلاً خونه‌ات رو بفروشه. توی وکالت‌نامه نوشته «به هر قیمتی که خواست، به هر کسی که خواست، حتی به خودش بفروشد». حالا این وکیل می‌آید خونه ۱۰ میلیاردی تو را ۲ میلیارد به نامزدش می‌فروشد. آیا حق داری اعتراض کنی؟بله با کمک رای وحدت رویه 847

تا قبل از این رأی، بعضی از قاضی‌ها می‌گفتند: تو خودت اختیار مطلق دادی، دیگر کاریش نمی‌شود کرد. بعضی دیگر می‌گفتند: نه، این معامله باطل است. این اختلاف نظر باعث شد که «رأی وحدت رویه ۸۴۷» صادر شود تا تکلیف همه را روشن کند.

**۲- رأی وحدت رویه ۸۴۷ چی می‌گه؟**

هیئت عمومی دیوان عالی کشور (بالاترین مرجع قضایی) در اردیبهشت ۱۴۰۳ یک تصمیم خیلی مهم گرفت. خلاصه‌اش این است:

– **اول:** قانون می‌گوید وکیل موظف است همیشه به نفع تو (موکل) کار کند. حتی اگر در وکالت‌نامه نوشته باشد «اختیار مطلق داری»، این قانون بالای سرِ همه چیز است. یعنی وکیل نمی‌تواند بگوید من هر کاری دلم خواست بکنم.

– **دوم:** اگر توی وکالت‌نامه نوشته «به هر قیمتی»، یعنی قیمت متعارف و معمول روز، نه این که هر قیمت الکی. یعنی نمی‌شود خونه صد میلیاردی را با قیمت یک قرون فروخت.

– **سوم:** اگر وکیل خلاف این کار کرد و مال تو را خیلی ارزان‌تر از قیمت واقعی فروخت، این معامله از نوع فضولی می‌شود. یعنی تا تو بگویی «قبول دارم یا نه»، این معامله هیچ اثری ندارد. تو می‌توانی بروی دادگاه و بگویی این معامله را قبول ندارم و آن را ابطال کنی. حتی می‌توانی از وکیل خسارت هم بگیری (تفاوت قیمت واقعی با قیمت فروش).

**۳- این رأی به چه درد ما می‌خوره؟**

این تصمیم یک خبر خوب برای مردم عادی است. خصوصاً برای کسانی که شاید سواد حقوقی ندارند یا زیر فشار (مثل مریضی یا پیری) ناچار شده‌اند وکالت مطلق بدهند.

– **مزیت اول:** دیگر وکیل نمی‌تواند از اعتماد تو سوءاستفاده کنه.
– **مزیت دوم:** اگر وکیل خیانت کرد، تو راحت می‌تونی معامله رو برهم بزنی و پولت رو پس بگیری.
– **مزیت سوم:** حتی اگر وکالت‌نامه گفته «به هر قیمتی»، دادگاه حتماً بررسی می‌کنه که آیا این قیمت به صرفه و عرفی بوده یا نه.

**۴- یه نکته مهم برای خریداری که نمی‌دونه**

رأی ۸۴۷ مستقیماً به این مورد اشاره نکرده، ولی حقوقدانان می‌گن: اگر خریدار واقعاً نمی‌دونسته، دادگاه سعی می‌کنه حق او رو هم تا حدی حفظ کنه. اما اگر می‌دونسته که داره معامله چرتی می‌کنه، دیگه تقصیر خودشه و معامله در مقابل تو باطل است.

**۵- خلاصه و حرف آخر*

رأی وحدت رویه ۸۴۷ به زبان خیلی ساده یعنی این:

> **حتی اگر در وکالت‌نامه نوشته باشه «وکیل جان هر کاری دلت خواست بکن»، وکیل نمی‌تونه خلاف مصلحت تو عمل کنه. اگر هم کرد، تو می‌تونی معامله رو برهم بزنی و از وکیل شکایت کنی. دادگاه دیگه به بهانه «اختیار مطلق» از وکیل سوءاستفاده‌گر دفاع نمی‌کنه.**

این رأی یه پیروزی برای اخلاق و انصاف در قراردادهاست. از این به بعد اگر کسی وکالت مطلق بدهد، باز هم وکیل نمی‌تونه هر غلطی خواست بکنه؛ چون قانون بالای سرشه و دادگاه کارش رو بلده.

عین متن رای وحدت رویه دیوان عالی کشور

ج) رأي وحدت رويه شماره 847 ـ 1403/02/25 هيأت عمومي ديوان عالي كشور

طبق ماده 247 قانون مدني مصوب 1307/2/18 انجام معامله نسبت به مال ديگري از طريق وكالت تجويز شده است. از سوي ديگر مطابق ماده 667 همان قانون وكيل موظف است در تصرفات و اقدامات خود مصلحت موكل را رعايت نمايد و از آنچه موكل صراحتاً به او اختيار داده و يا بر حسب قرائن، عرف و عادت كه داخل در اختيارات اوست تجاوز نكند.

بنابراين هرگاه شخصي وكالت فروش مال خود را به ديگري تفويض كند و در وكالتنامه قيد نمايد كه وكيل اختيار دارد مال او را به هر قيمتي معامله كند عبارت «به هر قيمت يا به هر شخص ولو به خود» محمول بر قيمت متعارف خواهد بود و چنانچه وكيل آن مال را به قيمت كم كه عرفاً ثمن بخس و غير قابل قبول باشد به خود يا ديگري بفروشد، اقدام وي فضولي محسوب و با وحدت ملاك از ماده 1073 قانون مدني معامله انجام شده بدون تنفيذ موكل محكوم به بطلان است. بديهي است موضوع رأي، شامل مواردي كه قبل از تنظيم وكالتنامه، معامله اي صورت گرفته باشد، نمي گردد.

نتیجه

بنا به مراتب، رأي شعبه پنجم دادگاه تجديد نظر استان كهگيلويه و بويراحمد تا حدي كه با اين نظر انطباق دارد، با اكثريت آراء اعضاي هيأت عمومي صحيح و قانوني تشخيص داده مي شود و اين رأي طبق ماده 471 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدي در موارد مشابه براي شعب ديوان عالي كشور، دادگاه ها و ساير مراجع اعم از قضايي و غير آن لازم الاتباع است.

هيأت عمومي ديوان عالي كشور